Przeczytaj nowy artykuł
WYCINKA DRZEW NA DZIAŁCE OD 16 PAŹDZIERNIKA 2025 – PRZEPISY.
W Polsce od 16 października 2025 r. obowiązują uproszczone procedury wycinki drzew na prywatnych działkach. Ten poradnik wyjaśnia, jakie gatunki można usuwać bez zgody urzędu, kiedy należy złożyć zgłoszenie, jakie są limity obwodu pnia i na czym polega zasada „milczącej zgody”. Przedstawia także istotne definicje, podstawy prawne, aktualne stawki opłat oraz konsekwencje za nielegalne usunięcie drzewa.
Choć właściciele działek mają prawo dysponować swoją własnością, muszą również dbać o przyrodę i siedliska zwierząt. W kolejnych częściach artykułu omawiamy zmiany wprowadzone w ostatnich latach i znaczenie sezonu lęgowego ptaków, aby ułatwić poruszanie się w gąszczu przepisów i zaplanować wycinkę zgodnie z prawem oraz dobrem środowiska.
SPIS TREŚCI
- Podstawy prawne i definicje związane z wycinką drzew
- Dlaczego 16 października 2025 r. jest ważny?
- Jakie drzewa można wyciąć bez zezwolenia na własnej działce?
- Kiedy zgłoszenie jest konieczne? – procedura krok po kroku
- Drzewa wielopniowe i krzewy – jak je mierzyć?
- Co z drzewami owocowymi i roślinnością na działkach rolnych?
- Zasady wycinki a okres lęgowy ptaków i ochrona gatunkowa
- Kary i opłaty za nielegalną wycinkę
- Najczęstsze pytania właścicieli działek – FAQ
- Podsumowanie i dobre praktyki
PODSTAWY PRAWNE I DEFINICJE ZWIĄZANE Z WYCINKĄ DRZEW
Zanim przejdziemy do szczegółów, warto przyjrzeć się aktom prawnym regulującym usuwanie zieleni oraz wyjaśnić, czym w świetle przepisów jest drzewo, krzew czy drzewo wielopniowe. Przepisy o ochronie przyrody oraz rozporządzenia wykonawcze definiują podstawowe pojęcia i warunki, od których zależy, czy wycinka wymaga zgody. Dlatego w pierwszej kolejności omówimy główne akty prawne i wyjaśnimy, jak w świetle prawa rozróżnia się drzewa od krzewów i czym charakteryzują się drzewa wielopniowe.
USTAWA O OCHRONIE PRZYRODY I INNE AKTY PRAWNE
W Polsce zasady usuwania drzew i krzewów regulują przede wszystkim przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2023 poz. 1336, tj. z późn. zm.). W artykule 83f ustawa określa, kiedy usunięcie drzewa wymaga pozwolenia, a kiedy właściciel jest zwolniony z tego obowiązku. Przepis ten stanowi, że nie jest wymagane zezwolenie, gdy drzewo rośnie na nieruchomości należącej do osoby fizycznej, jest usuwane z powodów niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, a jego obwód pnia mierzony 5 cm nad ziemią nie przekracza określonych wartości: 80 cm dla topoli, wierzb oraz klonów jesionolistnego i srebrzystego, 65 cm dla kasztanowców, robinii akacjowej i platanów klonolistnych oraz 50 cm dla pozostałych gatunków. Ustawa przewiduje także wyjątki dla nieruchomości rolnych oraz drzew owocowych.
Oprócz ustawy obowiązują rozporządzenia ministra środowiska dotyczące ochrony gatunkowej roślin, zwierząt i grzybów. Ważne są również lokalne uchwały rad gmin i miast określające stawki opłat oraz procedurę zgłoszeniową. Inne akty prawne, które mogą wpływać na wycinkę, to ustawa o drogach publicznych, ustawa o ochronie zabytków, ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisy prawa łowieckiego.
DEFINICJE: DRZEWO, KRZEW, DRZEWO WIELOPNIOWE
- Drzewo – w sensie potocznym jest to roślina wieloletnia, której pień odznacza się znacznym przyrostem na grubość i wysokość. Ustawa o ochronie przyrody nie zawiera odrębnej definicji, dlatego w praktyce przyjmuje się definicję botaniczną. Drzewa mogą być jednopienne lub wielopienne.
- Krzew – to roślina wieloletnia, zwykle niższa niż drzewo, wyrastająca z jednego miejsca z wieloma zdrewniałymi pędami. W ustawie jest traktowana odrębnie – wycinka krzewów o powierzchni powyżej 25 m² lub rosnących w grupie może wymagać zgłoszenia lub pozwolenia.
- Drzewo wielopniowe – roślina tworząca kilka pni, które wyrastają z jednego systemu korzeniowego. Przy ustalaniu, czy wymagane jest zezwolenie, obwód takiego drzewa oblicza się poprzez zsumowanie obwodu najgrubszego pnia i połowy obwodów pozostałych pni.
OCHRONA GATUNKOWA
Rozporządzenie Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt wymienia gatunki objęte ochroną i zakazuje m.in. niszczenia siedlisk, usuwania i niszczenia gniazd, nor lub legowisk oraz płoszenia lub zabijania zwierząt. Z kolei rozporządzenie z 9 października 2014 r. określa gatunki roślin i grzybów objęte ochroną. Naruszenie tych przepisów stanowi wykroczenie z art. 131 ustawy o ochronie przyrody i może skutkować grzywną lub karą aresztu.
DLACZEGO 16 PAŹDZIERNIKA 2025 R. JEST WAŻNY?
Data 16 października nie jest przypadkowa – tradycyjnie uważa się ją za koniec umownego sezonu lęgowego większości ptaków w Polsce, co pozwala bezpiecznie prowadzić prace arborystyczne bez ryzyka niszczenia gniazd. Ponadto w październiku 2025 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o ochronie przyrody, która wprowadza uproszczenia w procedurze zgłaszania wycinki dla osób prywatnych. Nowe przepisy wyznaczają jasne terminy dla organów administracji i umożliwiają skorzystanie z tzw. milczącej zgody. W tej części wyjaśniamy, dlaczego ta data jest kluczowa z prawnego i przyrodniczego punktu widzenia.
KONIEC SEZONU LĘGOWEGO PTAKÓW
W przestrzeni medialnej często pojawiają się informacje o „zakazie wycinki drzew w sezonie lęgowym”. Nie istnieje ogólny zakaz wycinki drzew w tym okresie, ale rzeczywiście pomiędzy 1 marca a 15 października obowiązuje szczególny reżim ochrony gatunkowej. W tym czasie większość gatunków ptaków buduje gniazda i wychowuje pisklęta. Rozporządzenie o ochronie gatunkowej zakazuje niszczenia i uszkadzania gniazd oraz płoszenia zwierząt. Dlatego wycinka drzew w sezonie lęgowym, choć dopuszczalna, wymaga szczególnej ostrożności. Jeżeli na drzewie znajdują się gniazda lub schronienia chronionych gatunków, konieczne jest odstępstwo udzielane przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska (RDOŚ).
Okres od 16 października do końca lutego następnego roku uważa się za czas najbezpieczniejszy do wykonywania prac arborystycznych; wówczas ptaki kończą lęgi, a ich gniazda – w przeciwieństwie do gniazd w budkach lęgowych czy na budynkach – można usuwać jedynie ze względów bezpieczeństwa lub sanitarnych. To właśnie po 16 października zaczynają obowiązywać lżejsze zasady ochrony gatunkowej, dlatego wiele osób planuje wycinkę właśnie od tej daty.
NOWELIZACJA USTAWY I ZASADA „MILCZĄCEJ ZGODY”
W lipcu 2025 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o ochronie przyrody, której celem było uproszczenie procedury zgłaszania wycinki drzew na prywatnych działkach. Nowe regulacje wprowadziły zasadę „milczącej zgody” – jeżeli wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie zgłosi sprzeciwu w określonym terminie, właściciel może usunąć drzewo. Według artykułu 83f ustawy organ gminy ma obecnie 21 dni na przeprowadzenie oględzin i 14 dni na zgłoszenie ewentualnego sprzeciwu, co daje łącznie 35 dni. W projekcie kolejnej nowelizacji zakłada się dalsze skrócenie terminu do maksymalnie 60 dni na całą procedurę, ale projekt jest wciąż procedowany i w październiku 2025 r. nie wszedł jeszcze w życie.
LIMITY OBWODU PNIA OD 2023/2025
Kolejna ważna zmiana dotyczy sposobu mierzenia pnia drzewa. Przed zmianami organ mierzył obwód pnia na wysokości 130 cm, co po wycince było trudne do zweryfikowania. Nowelizacja wprowadziła pomiar na wysokości 5 cm nad ziemią na potrzeby określenia, czy drzewo kwalifikuje się do wycinki bez zezwolenia. Wciąż jednak w zgłoszeniu należy podać obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm, ponieważ opłaty administracyjne są obliczane na tej podstawie.
JAKIE DRZEWA MOŻNA WYCIĄĆ BEZ ZEZWOLENIA NA WŁASNEJ DZIAŁCE?
Przepisy wyznaczają konkretne progi obwodu pnia, do których można usuwać drzewa bez zgody urzędnika – oto najważniejsze informacje. Warto znać te limity, ponieważ to właśnie od obwodu pnia oraz gatunku zależy, czy będziesz musiał zgłosić zamiar wycinki. Przedstawimy również inne sytuacje, w których zezwolenie nie jest potrzebne, takie jak usuwanie drzew owocowych czy zadrzewień na nieużytkowanych gruntach rolnych.
LIMITY OBWODU PNIA WEDŁUG GATUNKU
Zgodnie z art. 83f ustawy o ochronie przyrody nie jest wymagane zezwolenie na wycinkę drzewa, jeżeli:
- Drzewo rośnie na nieruchomości należącej do osoby fizycznej i jest usuwane na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą. Oznacza to, że jeśli np. prowadzimy szkółkę drzew, gospodarstwo sadownicze lub deweloperkę, musimy zawsze wystąpić o zezwolenie.
- Obwód pnia mierzony 5 cm nad ziemią nie przekracza określonych wartości:
GATUNEK (PRZYKŁADY) | OBWÓD PNIA (5 CM NAD ZIEMIĄ) | REGULACJA (Art. 83f ust. 1 pkt 3 UoOP) |
Topola, Wierzba, Klon jesionolistny, Klon srebrzysty | 80 cm | Można wyciąć bez zezwolenia, jeśli obwód jest mniejszy lub równy. |
Kasztanowiec zwyczajny, Robinia akacjowa, Platan klonolistny | 65 cm | Można wyciąć bez zezwolenia, jeśli obwód jest mniejszy lub równy. |
Wszystkie inne gatunki drzew (np. Dąb, Buk, Lipa, Brzoza, Sosna, Świerk) | 50 cm | Można wyciąć bez zezwolenia, jeśli obwód jest mniejszy lub równy. |
Tabela: Limity obwodu pnia (mierzone 5 cm nad ziemią) uprawniające do wycinki bez zezwolenia
Przekroczenie progów wymaga zgłoszenia zamiaru wycinki w urzędzie. Należy pamiętać, że do limitów nie wlicza się grubości kory – liczy się obwód pnia. Jeżeli drzewo posiada kilka pni, zasady pomiaru opisuje punkt, dotyczący jak mierzyć drzewa wielopniowe i krzewy
DODATKOWE ZWOLNIENIA
Ustawa przewiduje również inne sytuacje, w których zezwolenie nie jest wymagane:
- Drzewa owocowe, z wyjątkiem rosnących na terenach zieleni lub wpisanych do rejestru zabytków. Oznacza to, że jabłonie czy śliwy w przydomowym sadzie można usuwać bez formalności, chyba że rosną w parku, alejce lub na terenie zabytkowym.
- Krzewy rosnące w skupisku o powierzchni do 25 m² i nie będące częścią terenu zieleni lub zabytku. Przekroczenie tej powierzchni wymaga zgłoszenia.
- Drzewa i krzewy w zadrzewieniach śródpolnych usuwane w celu przywrócenia gruntów do użytkowania rolniczego – jeżeli cała działka była nieużytkowana i planuje się jej ponowne wykorzystanie rolnicze.
- Drzewa zagrażające bezpieczeństwu ludzi lub mienia, np. złamane po wichurze, pod warunkiem udokumentowania zagrożenia. Takie drzewa można usunąć niezwłocznie, zgłaszając fakt w urzędzie.
W każdym przypadku zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia nie oznacza braku innych obowiązków – właściciel musi upewnić się, że wycinka nie narusza przepisów o ochronie gatunkowej lub przepisów miejscowych (np. planu miejscowego, decyzji o warunkach zabudowy czy rejestru zabytków).
GATUNKI SZCZEGÓLNE I ROŚLINNOŚĆ NA TERENACH ZIELENI
Na terenach zieleni publicznej, w pasach drogowych oraz na gruntach objętych ochroną konserwatorską wycinka drzew podlega zawsze rygorystycznym procedurom. Nawet usunięcie małego drzewa wymaga zgody odpowiedniego organu (np. wojewódzkiego konserwatora zabytków). Podobnie w strefach Natura 2000, parkach narodowych czy rezerwatach obowiązują odrębne regulaminy.
KIEDY ZGŁOSZENIE JEST KONIECZNE? – PROCEDURA KROK PO KROKU
Często konieczne jest zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa, szczególnie gdy przekracza ono określone limity; procedura ta ma kilka etapów. Pokażemy, jak krok po kroku wypełnić zgłoszenie, jakie dokumenty przygotować i czym różni się zgłoszenie od wniosku o zezwolenie. Omówimy też, jakie obowiązki ma urząd i w jakim czasie powinien zareagować na zgłoszenie.
OBOWIĄZEK ZGŁOSZENIA
Właściciel nieruchomości jest zobowiązany do zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa, jeśli jego obwód pnia przekracza wskazane w tabeli progi lub gdy wycinka jest związana z działalnością gospodarczą. Zgłoszenie składa się do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego dla lokalizacji nieruchomości. W przypadku nieruchomości stanowiących pasy drogowe gminne, powiatowe lub wojewódzkie uprawnionym organem jest odpowiedni zarządca drogi, natomiast w pasach dróg krajowych – marszałek województwa. Przy nieruchomościach Skarbu Państwa właściwy jest starosta.
WYMAGANE DOKUMENTY
Zgłoszenie powinno zawierać:
- Imię i nazwisko lub nazwę wnioskodawcy oraz adres nieruchomości.
- Dokładne położenie drzewa – numer działki, miejscowość, orientacyjny opis.
- Gatunek drzewa oraz obwód pnia zmierzony na wysokości 130 cm. W przypadku drzew wielopniowych trzeba podać sumaryczny obwód (grubość najgrubszego pnia plus połowa obwodu pozostałych).
- Powód usunięcia drzewa – np. zagrożenie bezpieczeństwa, budowa domu, rekultywacja gruntu.
- W przypadku działek objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub rejestrem zabytków – stosowną decyzję lub opinię konserwatora.
OGLĘDZINY I MILCZĄCA ZGODA
Po otrzymaniu zgłoszenia organ ma obecnie 21 dni na przeprowadzenie oględzin drzewa. Podczas oględzin urzędnik dokonuje pomiaru pnia, ocenia stan zdrowotny drzewa, sprawdza jego gatunek i ewentualną obecność gniazd ptaków czy stanowisk chronionych zwierząt. Następnie organ ma 14 dni na zgłoszenie sprzeciwu; jeśli sprzeciwu nie ma, uważa się, że wyrażona została milcząca zgoda i po 35 dniach od złożenia zgłoszenia drzewo można usunąć.
W projekcie ustawy z 2025 r. przewidziano skrócenie całej procedury do 60 dni; w sierpniu 2025 r. projekt był na etapie prac sejmowych. Jednak w dniu 16 października 2025 r. nadal obowiązuje dotychczasowy termin 35 dni.
KIEDY ORGAN MOŻE ZGŁOSIĆ SPRZECIW?
Organ gminy może odmówić wydania zgody, jeżeli drzewo jest objęte ochroną (np. pomnik przyrody), znajduje się na terenie wpisanym do rejestru zabytków, zadrzewienie pełni funkcję ochronną (np. chroni glebę przed erozją), stanowi siedlisko gatunków chronionych lub jest istotnym elementem krajobrazu. W sprzeciwie organ może nakazać wykonanie nasadzeń zastępczych. Jeśli właściciel utrudnia przeprowadzenie oględzin, postępowanie zostaje zawieszone i milcząca zgoda nie obowiązuje.
DRZEWA WIELOPNIOWE I KRZEWY – JAK JE MIERZYĆ?
Mierzenie drzew wielopniowych i krzewów nie jest oczywiste, dlatego poniżej wyjaśniamy, jak prawidłowo obliczyć obwody i powierzchnię. Właściwe pomiary są kluczowe, ponieważ nieprawidłowo obliczony obwód może skutkować koniecznością zgłoszenia lub kary. Wyjaśnimy też, jak dokumentować pomiary, aby w razie kontroli mieć dowód ich prawidłowego wykonania.
MIERZENIE DRZEW WIELOPNIOWYCH
Drzewa wielopniowe to rośliny, które wyrastają z jednego systemu korzeniowego, ale tworzą kilka pni. Ustawa o ochronie przyrody nie pozostawia wątpliwości: aby ustalić, czy drzewo podlega zgłoszeniu, należy zsumować obwód najgrubszego pnia i połowę obwodów pozostałych pni. Przykładowo, jeśli drzewo ma trzy pnie o obwodach 60, 50 i 40 cm, sumaryczny obwód wynosi $60 + 25 + 20 = 105$ cm. Przy takim wyniku nawet brzoza (limit 50 cm) będzie wymagała zgłoszenia. W zgłoszeniu podaje się jednak obwody mierzone na wysokości 130 cm, gdyż na tej podstawie naliczane są opłaty.
PIEŃ | OBWÓD (CM) | UDZIAŁ W SUMIE (W CELU USTALENIA ZGŁOSZENIA) |
Najgrubszy | 60 cm | 60 cm |
Drugi | 50 cm | 50 / 2 = 25 cm |
Trzeci | 40 cm | 40 / 2 = 20 cm |
SUMARYCZNY OBWÓD | 150 cm (suma wszystkich pni) | 60 + 25 + 20 = 105 cm (obwód do celów zgłoszenia) |
Tabela: Przykład kalkulacji obwodu drzewa wielopniowego
KRZEWY
Krzewy mierzy się inną metodą – znaczenie ma powierzchnia zajmowana przez skupisko krzewów, a nie obwód pnia. Zgłoszenia nie wymagają krzewy rosnące pojedynczo lub w grupie o powierzchni do 25 m². Jeżeli grupa jest większa lub rośnie na terenie zieleni, na cmentarzu, w pasie drogowym lub na terenie zabytkowym, konieczne będzie wystąpienie o zezwolenie. Należy też pamiętać o ochronie gatunkowej – w krzewach mogą znajdować się gniazda ptaków, schronienia jeży, wiewiórek i nietoperzy.
POMIAR OBWODU I DOKUMENTACJA
Aby uniknąć sporu z urzędnikiem, warto przeprowadzić pomiar pnia zgodnie z zasadami:
- Pomiar „limitowy” – 5 cm nad ziemią. Ten pomiar decyduje, czy można wyciąć drzewo bez zgody.
- Pomiar „administracyjny” – 130 cm nad ziemią. Ten pomiar jest wymagany w zgłoszeniu i służy do naliczenia opłaty.
Pomiary najlepiej udokumentować zdjęciami z widoczną taśmą mierniczą i datą – ułatwi to ewentualne odwołania.
CO Z DRZEWAMI OWOCOWYMI I ROŚLINNOŚCIĄ NA DZIAŁKACH ROLNYCH?
Zasady są nieco inne dla drzew owocowych oraz roślinności na gruntach rolnych – w tym rozdziale znajdziesz najważniejsze wyjątki. Niektóre wycinki, zwłaszcza w sadach czy na nieużytkach, są ułatwione dzięki zwolnieniom dla drzew owocowych oraz usuwania zadrzewień w celu przywrócenia gruntów do produkcji rolniczej. Opiszemy, kiedy możesz korzystać z tych ułatwień i jakie ograniczenia się z nimi wiążą.
DRZEWA OWOCOWE
Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody, zezwolenie nie jest wymagane na usunięcie drzew i krzewów owocowych, chyba że rosną na terenach zieleni, nieruchomościach wpisanych do rejestru zabytków lub na obszarach objętych ochroną konserwatorską. Oznacza to, że właściciel prywatnego sadu może swobodnie usuwać stare jabłonie, śliwy czy grusze, o ile nie są one uznane za pomniki przyrody. W przypadku plantacji komercyjnych wycinka jest związana z działalnością gospodarczą i wymaga zgłoszenia.
PRZYWRACANIE GRUNTÓW DO UŻYTKOWANIA ROLNICZEGO
Nowelizacja ustawy wprowadziła istotne ułatwienie dla rolników: zezwolenia nie wymaga się, gdy drzewa lub krzewy usuwa się w związku z przywracaniem nieużytkowanych gruntów do produkcji rolniczej. Zgodnie z wyjaśnieniami Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (GDOŚ) odstępstwo to dotyczy wyłącznie sytuacji, w której cała działka była nieużytkowana, a właściciel zamierza wznowić produkcję rolną. Nie można na tej podstawie wycinać drzew tworzących miedze śródpolne, zadrzewienia nad rzekami czy aleje przydrożne. Jeżeli istnieją wątpliwości, należy skonsultować się z lokalnym organem.
DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA
Gdy usunięcie drzewa jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (np. budową osiedla, wycinką pod inwestycję, pozyskiwaniem drewna na sprzedaż), zawsze wymaga się zgody. Nawet gdy obwód pnia nie przekracza określonych limitów, fakt związku z działalnością gospodarczą znosi zwolnienie. W praktyce także w przypadku budowy domu na swojej działce lepiej zgłosić wycinkę, jeśli drzewo stoi w miejscu planowanej inwestycji – organ oceni, czy usunięcie jest uzasadnione.
ZASADY WYCINKI A OKRES LĘGOWY PTAKÓW I OCHRONA GATUNKOWA
Prace arborystyczne powinny uwzględniać cykl życia ptaków i innych zwierząt, dlatego warto poznać relacje między terminami wycinki a ochroną gatunkową. Wyjaśnimy, jakie obowiązki ciążą na właścicielach w sezonie lęgowym oraz jakie przepisy wciąż obowiązują po 16 października. Dowiesz się również, jak postępować, gdy na drzewie znajdują się gniazda lub siedliska chronionych gatunków.
OBOWIĄZKI W SEZONIE LĘGOWYM
Chociaż przepisy nie wprowadzają bezwzględnego zakazu wycinki w sezonie lęgowym, to rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej nakładają obowiązek ochrony siedlisk. W praktyce oznacza to, że w okresie od 1 marca do 15 października należy dokładnie sprawdzić, czy na drzewie znajdują się gniazda ptaków, schronienia nietoperzy, gniazda wiewiórek, żeremia bobrów czy nory jeży. Organy ochrony przyrody zalecają, aby przed przystąpieniem do wycinki zatrudnić ornitologa lub chiropterologa, który potwierdzi brak siedlisk. Jeżeli siedlisko zostanie stwierdzone, RDOŚ może wydać indywidualne zezwolenie na wycinkę z uwzględnieniem środków kompensacyjnych (np. montaż budek lęgowych).
OKRES BEZPIECZNY: 16 PAŹDZIERNIKA – KONIEC LUTEGO
Najbezpieczniejszym czasem na wycinanie drzew jest okres od 16 października do 28/29 lutego, gdy większość ptaków zakończyła sezon lęgowy. Eksperci GDOŚ podkreślają, że w tym okresie nie obowiązuje zakaz usuwania gniazd, ale wyjątkiem są gniazda w budkach lęgowych i na budynkach – można je usuwać jedynie ze względów bezpieczeństwa lub sanitarnych. Mimo braku generalnego zakazu, właściciel powinien zachować ostrożność i upewnić się, że wycinka nie naruszy siedlisk gatunków zimujących.
NARUSZENIE PRZEPISÓW O OCHRONIE GATUNKOWEJ
Usuwanie drzew z gniazdami lub niszczenie siedlisk chronionych gatunków podlega sankcjom wynikającym z art. 131 ustawy o ochronie przyrody. Gmina Brańszczyk przypomina, że zniszczenie gniazd, płoszenie ptaków czy zabijanie zwierząt objętych ochroną jest wykroczeniem, za które grozi grzywna, a w poważnych przypadkach – odpowiedzialność karna. Ponadto art. 181 § 3 kodeksu karnego przewiduje karę do 2 lat pozbawienia wolności za zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach.
ODPOWIEDZIALNOŚĆ WYKONAWCY
Warto podkreślić, że odpowiedzialność za prawidłową wycinkę spoczywa na właścicielu nieruchomości, nawet gdy zatrudnia on firmę arborystyczną. Serwis DdBełchatów podkreśla, że wynajęcie specjalistów nie zwalnia z obowiązku spełnienia formalności – w razie nielegalnej wycinki to właściciel zapłaci karę. Dlatego przed rozpoczęciem prac należy upewnić się, że wykonawca jest świadomy ograniczeń prawnych i gotowy do ich przestrzegania.
KARY I OPŁATY ZA NIELEGALNĄ WYCINKĘ
Naruszenie przepisów wiąże się z konkretnymi kosztami; poniżej opisujemy, jak obliczane są opłaty i kary. Podamy przykłady stawek obowiązujących w 2025 r. i wyjaśnimy, kiedy urząd może nałożyć kary finansowe, a kiedy ograniczyć się do zaleceń. Zwrócimy również uwagę na znaczenie terminowej zapłaty i możliwości odwołania od decyzji.
OPŁATY ADMINISTRACYJNE
Opłata za legalną wycinkę drzewa jest naliczana w oparciu o gatunek oraz obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm. Stawki wynikają z rozporządzenia Ministra Środowiska z 2017 r. (aktualnego w 2025 r.) i wynoszą m.in.: 12–15 zł za każdy centymetr obwodu dla klonów i wierzb, 25–30 zł dla kasztanowców i robinii, 55–70 zł dla dębów, lip i buków. Przykładowo, opłata za legalne usunięcie brzozy o obwodzie 80 cm wynosi około 2000 zł (przy stawce 25 zł/cm), a dębu o obwodzie 110 cm – ok. 7700 zł (przy stawce 70 zł/cm). Dokładne stawki ustala gmina; mogą różnić się w zależności od lokalnej uchwały.
GRUPA STAWEK | PRZYKŁADOWE GATUNKI | OBWÓD $\le 100\text{ cm}$ (zł/cm) | OBWÓD $\gt 100\text{ cm}$ (zł/cm) |
Grupa 1 | Topola, Wierzba, Klon jesionolistny | ok. 12-15 zł | ok. 15-20 zł |
Grupa 2 | Brzoza, Sosna, Świerk, Klon zwyczajny, Robinia | ok. 25-30 zł | ok. 30-35 zł |
Grupa 3 | Buk pospolity, Dąb, Grab, Lipa, Jesion | ok. 55-70 zł | ok. 70-90 zł |
Grupa 4 | Cis, Cyprysik, Jałowiec | ok. 170-210 zł | ok. 210-250 zł |
Tabela: Przykładowe Orientacyjne Stawki Jednostkowe Opłat (w zł/cm obwodu na wys. 130 cm)
KARY ZA NIELEGALNE USUNIĘCIE DRZEWA
Kara za wycinkę drzewa bez wymaganego zezwolenia lub zgłoszenia wynosi dwukrotność opłaty administracyjnej. Oznacza to, że za nielegalne wycięcie brzozy o obwodzie 80 cm kara może wynieść ok. 4000 zł, a za dąb o obwodzie 110 cm – ponad 15 000 zł.
PRZYKŁAD KALKULACJI KAR ADMINISTRACYJNYCH ZA NIELEGALNĄ WYCINKĘ DRZEW
Poniższa tabela ilustruje, w jaki sposób naliczana jest administracyjna kara pieniężna za samowolne usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia lub zgłoszenia. Zgodnie z Art. 88 Ustawy o ochronie przyrody, kara wynosi dwukrotność opłaty, która obowiązywałaby przy legalnym usunięciu drzewa.
UWAGA: Stawki jednostkowe (zł/cm) są przykładowe i oparte na grupach taryfowych określonych w rozporządzeniach, a ich rzeczywista wysokość podlega corocznej waloryzacji. Pomiary obwodu pnia są zawsze dokonywane na wysokości 130 cm od gruntu.
GATUNEK (GRUPA TARYFOWA) | OBWÓD PNIA (130 CM) | STAWKA JEDNOSTKOWA (PRZYKŁAD ZŁ/CM) | OPŁATA BAZOWA (ZŁ) | KARA ADMINISTRACYJNA (2 x OPŁATA BAZOWA) |
DĄB (Grupa 3) | 110 cm | 70 zł/cm | 110 x 70 = 7700 zł | 15 400 zł |
BRZOZA (Grupa 2) | 80 cm | 25 zł/cm | 80 x 25 = 2000 zł | 4 000 zł |
SOSNA (Grupa 2) | 140 cm | 30 zł/cm | 140 x 30 = 4200 zł | 8 400 zł |
LIPA (Grupa 3) | 180 cm | 90 zł/cm | 180 x 90 = 16200 zł | 32 400 zł |
CIS (Grupa 4) | 50 cm | 170 zł/cm | 50 x 170 = 8500 zł | 17 000 zł |
W przypadku drzew o obwodzie powyżej 100 cm (na 130 cm wysokości), stosowane są zazwyczaj wyższe stawki jednostkowe, co skutkuje drastycznym wzrostem kary administracyjnej. Kara za nielegalne usunięcie cisa (Grupa 4) jest proporcjonalnie wyższa ze względu na jego bardzo dużą wartość przyrodniczą i wolny wzrost.
Kary nakłada się w drodze decyzji administracyjnej i należy je uiścić w terminie 14 dni. W przypadku braku płatności możliwe jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Decyzja jest wymierzana w stosunku do właściciela nieruchomości, a nie osoby wykonującej usługę. Oprócz kary finansowej organ może nałożyć obowiązek posadzenia drzew zastępczych lub zapłaty za odtworzenie zieleni.
Zgodnie z art. 83g ustawy o ochronie przyrody kara administracyjna ulega przedawnieniu po pięciu latach od dnia dokonania nielegalnej wycinki. Jednak naruszenie przepisów o ochronie gatunkowej może być ścigane niezależnie jako wykroczenie lub przestępstwo.
PODSUMOWANIE I DOBRE PRAKTYKI
Na koniec warto zebrać kluczowe informacje i wskazać, jakie praktyki pomagają w zgodnej z prawem wycince. W podsumowaniu zwrócimy uwagę na najważniejsze zasady, których warto przestrzegać przy planowaniu wycinki. Wskażemy także najlepsze momenty na usuwanie drzew oraz podpowiemy, jak minimalizować negatywny wpływ takich prac na środowisko.
Wycinka drzew to poważna ingerencja w środowisko. Od 16 października 2025 r. polskie prawo przewiduje uproszczoną procedurę dla osób fizycznych – właściciel może wyciąć drzewo bez zezwolenia, jeżeli obwód pnia mierzony 5 cm nad ziemią nie przekracza 80 cm (topole, wierzby i niektóre klony), 65 cm (kasztanowce, robinie i platany) lub 50 cm (pozostałe gatunki). W innych przypadkach konieczne jest zgłoszenie w urzędzie, a brak sprzeciwu organu w ciągu 35 dni oznacza milczącą zgodę.
Przestrzeganie przepisów to nie tylko uniknięcie kary, ale także wyraz odpowiedzialności za przyrodę. Przed wycinką sprawdź, czy na drzewie nie gnieżdżą się ptaki, nietoperze lub inne chronione zwierzęta. W razie wątpliwości zatrudnij specjalistę i zrób dokumentację. Pamiętaj, że kary za nielegalne usunięcie drzewa są dotkliwe – wynoszą dwukrotność opłaty administracyjnej i mogą sięgać kilkunastu tysięcy złotych.
Właściwe planowanie prac arborystycznych, konsultacja z urzędem i przestrzeganie przepisów pozwolą uniknąć nieprzyjemności i zapewnią bezpieczeństwo prawne. W okresie jesienno‑zimowym (po 16 października) warunki są sprzyjające: drzewa znajdują się w fazie spoczynku, roślinność jest mało wrażliwa na cięcia, a ryzyko naruszenia lęgów ptaków jest minimalne. To optymalny moment, aby zadbać o zdrowie swojego ogrodu i poprawę komfortu mieszkańców – oczywiście, zawsze w zgodzie z prawem i poszanowaniem przyrody.
NAJCZĘSTSZE PYTANIA WŁAŚCICIELI DZIAŁEK DOTYCZĄCE WYCINKI DRZEW - FAQ
Próg 50 cm dotyczy „pozostałych gatunków”. Ponieważ sosna i brzoza nie są wymienione jako gatunki z limitami 80 cm lub 65 cm, to jeśli ich obwód mierzony 5 cm nad ziemią przekracza 50 cm, wycinka wymaga zgłoszenia. Należy jednak pamiętać, że obwód do zgłoszenia mierzy się również 130 cm nad ziemią i taki wynik podajemy w formularzu.
Tak, jeśli obwód pnia drzewa przekracza ustawowe limity lub jeśli budowa jest przedsięwzięciem gospodarczym. Nawet gdy drzewo rośnie na prywatnej działce, powiązanie usunięcia z działalnością gospodarczą (np. uzyskanie pozwolenia na budowę, budowa domu, sprzedaż działki) oznacza, że trzeba uzyskać zezwolenie.
W okresie lęgowym nie ma generalnego zakazu wycinki, ale obowiązuje zakaz niszczenia gniazd oraz płoszenia ptaków. Jeżeli masz pewność, że drzewo nie jest siedliskiem chronionych gatunków, możesz je usunąć zgodnie z ustawą. Zaleca się jednak konsultację z ornitologiem – w przypadku postępowania spornego opinia eksperta może stanowić dowód, że właściciel dochował należytej staranności.
Tak, pod warunkiem że krzewy rosną w skupisku o powierzchni do 25 m² i nie znajdują się na terenie zieleni lub w pasie drogowym. Jeżeli krzewy tworzą większe zadrzewienie lub rosną w parku, konieczne jest zgłoszenie. Pamiętaj o ochronie gatunkowej – w krzewach często gniazdują ptaki.
Sprzeciw wójta, burmistrza czy prezydenta miasta musi być uzasadniony. Jeżeli organ odmawia, ponieważ drzewo jest cenne przyrodniczo, może nakazać zastosowanie alternatywnych rozwiązań (np. przesadzenie drzewa). Właściciel może odwołać się od sprzeciwu do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie 14 dni. W praktyce warto zadbać o dobre uzasadnienie we wniosku, np. dokumentację potwierdzającą zły stan zdrowotny drzewa, zagrożenie dla budynku czy uciążliwość dla mieszkańców (alergie, spadające konary).
Wbrew powszechnej opinii nie ma jednolitego „zakazu wycinki drzew w sezonie lęgowym”. Ochrona gatunkowa obowiązuje przez cały rok, jednak w okresie od 16 października do końca lutego przepisy są mniej restrykcyjne. Właściciele działek często planują wycinkę w tym czasie, aby uniknąć kolizji z lęgami ptaków. Warto jednak obserwować roślinność – niektóre gatunki ptaków, np. myszołowy czy orliki, zaczynają lęgi już w styczniu.
ZOBACZ NASZE
DOMKI MODUŁOWE
Odkryj komfort i styl naszych nowoczesnych domków modułowych. Idealne rozwiązanie dla nowoczesnego życia.
ZOBACZ NASZE
PAWILONY
Odkryj naszą gamę funkcjonalnych i stylowych pawilonów z płyty warstwowej, zaprojektowanych z myślą o Twoim sukcesie biznesowym.
Dołącz do naszej społeczności na
FACEBOOKU!
Chcesz być na bieżąco z najnowszymi trendami w modułowych domach i pawilonach handlowych? Dołącz do naszej społeczności na Facebooku, gdzie dzielimy się inspiracjami, nowościami i wskazówkami. To idealne miejsce, by dowiedzieć się więcej o naszych projektach i wymieniać się pomysłami.
PRZEJDŹ NIŻEJ I
SKONTAKTUJ SIĘ Z NAMI!
Zachęcamy do kontaktu, aby dowiedzieć się więcej o naszych pawilonach pracowniczych i jak mogą one przyczynić się do poprawy warunków pracy w Twojej firmie. Jesteśmy gotowi dostarczyć rozwiązania, które nie tylko zaspokoją Twoje potrzeby biznesowe, ale także wzbogacą środowisko pracy.
ZADZWOŃ!
Dane kontaktowe
Działania handlowe i marketingowe
Stanisława Przybyszewskiego 209B, 93-120 Łódź
Biuro główne
Jana Pawła II 25, 27-200 Starachowice
Plac | Linia produkcyjna | Drugie biuro
Radomska 76, 27-200 Starachowice
